Biến chứng suy thận tiểu đường – nguy cơ tiềm ẩn không phải ai cũng biết


Suy thận là một trong những biến chứng đáng sợ của bệnh tiểu đường, không chỉ gây suy giảm sức khỏe của người mắc mà còn đặt gánh nặng lớn về tài chính khi phải điều trị song song cả bệnh tiểu đường và bệnh thận. Người tiểu đường cần hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết từ giai đoạn , phòng ngừa và điều trị biến chứng suy thận của bệnh tiểu đường để hạn chế tối đa rủi ro cho sức khỏe.

Vì sao người tiểu đường dễ mắc suy thận?

Bệnh tiểu đường có thể làm tổn thương thận, gây suy thận theo nhiều cách khác nhau, trong đó nguyên nhân lớn nhất là: Các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng cầu thận bị phá hủy do tình trạng đường huyết cao. Song song với đó, thận phải hoạt động quá công suất để đào thải đường qua nước tiểu, nên dần dần mất đi khả năng lọc máu.

Một lý do khác đó là bệnh tiểu đường làm tổn thương hệ thống thần kinh tự chủ, gây rối loạn tiểu tiện (trong nhiều trường hợp, người bệnh không thể đi tiểu). Điều này khiến bàng quang thường xuyên chứa nước tiểu quá lâu gây áp lực lên thận, đồng thời làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu.

Kết hợp cả hai nguyên nhân này khiến cho thận bị tổn thương nhanh hơn và dẫn đến biến chứng suy thận.

 Biến chứng tiểu đường suy thận

Biến chứng tiểu đường suy thận

Cách nhận biết biến chứng suy thận tiểu đường

Dấu hiệu sớm của suy thận do tiểu đường thường rất mơ hồ khó nhận biết. Tuy nhiên, nếu để ý kỹ, bạn có thể phát hiện sớm biến chứng này thông qua những dấu hiệu sau:

1. Mệt mỏi

Đây là dấu hiệu đầu tiên của biến chứng suy thận tiểu đường. Khi chức năng thận bị suy giảm, chất thải không được lọc bỏ hết ra khỏi máu mà tích tụ lại trong cơ thể gây mệt mỏi toàn thân.

Ngoài ra, việc tích tụ chất thải trong cơ thể cũng gây ra một số triệu chứng khác như mất cảm giác ngon miệng, choáng váng, khó tập trung, có vị tanh trong miệng hoặc hơi thở có mùi khai, buồn nôn,…

Các dấu hiệu này rất giống với một số vấn đề sức khỏe thường gặp, như rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi do thay đổi thời tiết… nên người bệnh thường bỏ lỡ mất cơ hội phát hiện và điều trị sớm.

Các triệu chứng khác của biến chứng suy thận tiểu đường bao gồm:

2. Biến đổi trên da

- Da toàn thân nhợt nhạt và phù: Người bệnh thường bị phù từ mí mắt đến bàn chân, da bị mất tính đàn hồi nghiêm trọng (có thể phát hiện bằng cách ấn tay vào da, sẽ thấy xuất hiện vết lõm rất lâu sau mới bình thường trở lại).

- Trên da thường xuất hiện các nốt mẩn đỏ, ngứa ngáy, uống và bôi thuốc/kem chữa bệnh ngoài da không có dấu hiệu cải thiện.

3. Bất thường trong nước tiểu

- Đi tiểu nhiều, thường là tiểu đêm (trên 3 lần mỗi đêm)

- Nước tiểu không có màu vàng nhạt (hoặc vàng đậm trong trường hợp bạn uống ít nước) mà vẩn đục, sủi bọt hồng, có bong bóng.

- Nước tiểu có mùi hôi khác thường, không giống như mùi của nước tiểu người khỏe mạnh.

 Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt có thể là dấu hiệu suy thận

Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt có thể là dấu hiệu suy thận

Khi đã có triệu chứng rõ nét, thường bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn. Vì vậy, cách duy nhất để phát hiện suy thận do tiểu đường từ khi mới chớm là thực hiện các xét nhiệm tại bệnh viện. Vì vậy, để phòng ngừa hiệu quả biến chứng tiểu đường trên thận, người bệnh cần khám bệnh định kỳ ít nhất 2 lần/năm với các xét nghiệm được nêu trong phần tiếp theo của bài viết.

Các chẩn đoán – xét nghiệm phát hiện biến chứng thận của bệnh tiểu đường

1. Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm Albumin trong nước tiểu (Albumin niệu) là xét nghiệm quan trọng để chẩn đoán chính xác một người có bị suy thận hay không. Mỗi ngày, một người trưởng thành khỏe mạnh bài tiết từ 150 đến 200mg đạm trong nước tiểu. Tuy nhiên chỉ có 10-20mg của lượng đạm này là albumin. Nếu lượng albumin bài tiết trong nước tiểu ≥ 30 mg/24h thì là bất thường: Trong khoảng 30-299mg/24h thì gọi là albumin niệu vi thể (microalbuminuria) và trên 300mg/24h trở lên thì gọi là albumin niệu lâm sàng  hay bệnh thận rõ (Macroalbumin niệu).

2. Xét nghiệm máu

Trong cơ thể, thận giữ cho máu luôn “sạch” bằng cách lọc chất thải ra khỏi máu. Khi chức năng lọc của thận giảm, máu không được thải độc và khiến cho hàm lượng chất thải ở máu tăng lên, trong đó có creatinine. Bởi vậy, bằng việc xét nghiệm máu để chỉ ra nồng độ creatinine sẽ giúp bác sỹ đánh giá chức năng lọc của thận và dự đoán nguy cơ biến chứng thận.

3. Các phương pháp khác

Bác sỹ cũng có thể chỉ định các phương pháp xét nghiệm khác để phát hiện sớm biến chứng suy thận tiểu đường, bao gồm:

- Siêu âm thận

- Kiểm tra huyết áp

- Sinh thiết mô thận

Cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả biến chứng suy thận tiểu đường

1. Sử dụng thuốc

Các chuyên gia hàng đầu về Nội tiết Đái tháo đường đã khuyến cáo rằng: Người bệnh tiểu đường bị cao huyết áp, thậm chí chỉ ở mức độ nhẹ hoặc khi đi khám phát hiện ra chỉ số microalbumin niệu bất thường nên sử dụng các thuốc hạ áp từ sớm, bởi các thuốc này có khả năng kiểm soát đáng kể tiến trình biến chứng suy thận.

Trong đó, hai loại thuốc được khuyến cáo sử dụng nhiều nhất là thuốc chuyển đổi angiotensin và thuốc chẹn thụ thể angiotensin.

Thuốc chuyển đổi angiotensin có tác dụng ức chế angiotensin I thành angiotensin II, do đó làm giảm angiotensin II. Angiotensin II có thể thu hẹp hoặc làm teo mạch máu. Việc làm giảm angiotensin II sẽ giúp mạch máu được mở rộng, từ đó làm giảm áp lực của máu lên thành mạch nên có tác dụng bảo vệ thận, làm chậm sự tiến triển của biến chứng thận.

Thuốc chẹn thụ thể angiotensin được sử dụng thay cho thuốc chuyển đổi angiotensin nếu người bệnh gặp tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng thuốc này.

 Có thể uống thuốc huyết áp theo chỉ định để làm chậm biến chứng suy thận tiểu đường

Có thể uống thuốc huyết áp theo chỉ định để làm chậm biến chứng suy thận tiểu đường

2. Ổn định đường huyết

Kiểm soát tốt đường huyết giúp làm chậm tiến triển của biến chứng suy thận tiểu đường và mọi biến chứng tiểu đường khác. Mục tiêu lý tưởng là duy trì chỉ số HbA1c dưới 7%. Tuy nhiên, đường huyết mục tiêu có thể khác nhau ở từng người, tùy theo tình trạng bệnh và được tư vấn bởi bác sỹ trực tiếp điều trị.

3. Kiểm soát tốt huyết áp

Kiểm soát huyết áp nghiêm ngặt làm giảm nguy cơ phát triển bệnh tim mạch và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh thận. Người bệnh nên dùng các loại thuốc huyết áp như thuốc chuyển đổi angiotensin và thuốc chẹn thụ thể angiotensin. Ngoài ra, nếu huyết áp vẫn ở mức từ 130/80mmHg trở lên, người bệnh nên đến gặp bác sỹ để được chỉ định thêm các thuốc hạ huyết áp khác.

4. Giảm bớt thực phẩm giàu protein

Ngoài việc hạn chế tinh bột và đường để ổn định đường huyết, người tiểu đường mắc biến chứng suy thận cần hạn chế sử dụng thực phẩm chứa nhiều protein ( như thịt đỏ, gia cầm, cá, trứng, sữa (chế phẩm từ sữa, sữa chua, phomai),…), bởi chúng có thể làm tăng gánh nặng cho thận. Với người bệnh đã bị suy giảm chức năng thận nhưng chưa đến mức suy thận, ăn giảm protein có thể giúp trì hoãn quá trình tiến triển thành suy thận.

Thay vào đó, nên lựa chọn các thực phẩm có hàm lượng protein thấp (nhưng vẫn có) như: bánh mì đen, các loại trái cây có chỉ số đường huyết thực phẩm GI thấp (táo, bưởi, xoài), các loại gạo lứt, rau củ quả có nhiều chất xơ hòa tan (đậu bắp, cà chua, khoai lang)…

Xem thêm: Người bị suy thận tiểu đường nên và không nên ăn gì?

5. Lọc máu hoặc thận nhân tạo

Đây là phương pháp điều trị dành cho những người mắc biến chứng suy thận tiểu đường giai đoạn cuối và không còn cơ hội cải thiện bằng những phương pháp khác. Lọc máu là quá trình tách chất thải ra khỏi máu của người bệnh thông qua máy chạy thận nhân tạo hoặc thẩm phân phúc mạc. Người bệnh cần lọc máu vài lần mỗi tuần để duy trì sự sống.

 Lọc máu là phương pháp điều trị dành cho bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối

Lọc máu là phương pháp điều trị dành cho bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối

6. Ghép thận

Một quả thận khỏe mạnh do người khác hiến tặng có thể thay thế chức năng của quả thận đã bị bệnh, giúp duy trì chức năng lọc máu. Tuy nhiên, chi phí ghép thận vô cùng đắt đỏ, chưa kể đến người bệnh phải tìm được quả thận phù hợp với mình.

Ngoài ra, để phòng ngừa và cải thiện biến chứng suy thận tiểu đường, bạn cần phải có một lối sống lành mạnh. Bạn nên bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, áp dụng chế độ ăn uống khoa học (giảm protein, hạn chế natri, kali và phospho), duy trì cân nặng ở mức ổn định, vận động thường xuyên. Tuân thủ điều trị và duy trì thói quen sống lành mạnh không chỉ giúp ngăn chặn biến chứng suy thận tiểu đường mà còn bảo vệ bạn khỏi các nguy cơ sức khỏe khác, bao gồm cả bệnh tim mạch.

Nghiên cứu cho thấy, Mạch môn có tác dụng phòng ngừa biến chứng thận của bệnh tiểu đường nhờ khả năng chống oxy hóa, kháng viêm, chống xơ hóa thận và bảo vệ chức năng lọc của cầu thận. Mạch môn là một trong những thành phần chính của Hộ Tạng Đường - sản phẩm chuyên biệt giúp phòng ngừa, cải thiện biến chứng thận và các biến chứng trên tim, mắt, thần kinh, bàn chân... của bệnh tiểu đường. Sử dụng sớm Hộ Tạng Đường giúp ổn định đường huyết và ngăn ngừa biến chứng. 


Kiều Oanh

Tham khảo: https://www.webmd.com/a-to-z-guides/tc/stages-of-chronic-kidney-disease-topic-overview

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

Chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên!