Các loại thuốc điều trị tiểu đường type 1, typ 2 [Cập nhật năm 2020]

Sử dụng thuốc là một trong những cách điều trị bệnh tiểu đường (đái tháo đường) type 1, type 2 phổ biến. Thế nhưng, rất nhiều người lo ngại, việc dùng thuốc Tây sẽ ảnh hưởng xấu đến gan thận và gây nhờn thuốc. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ công dụng, tác dụng phụ và cách dùng đúng của tất cả các loại thuốc điều trị tiểu đường type 1, type 2 hiện nay, từ đó tránh được rủi ro này.

   Người bệnh tiểu đường cần hiểu rõ về các loại thuốc để sử dụng an toàn và hiệu quả.

Người bệnh tiểu đường cần hiểu rõ về các loại thuốc để sử dụng an toàn và hiệu quả.

Khi nào phải uống thuốc tiểu đường?

Theo BS Nguyễn Huy Cường, nguyên Phó trưởng khoa Đái tháo đường, bệnh viện Nội tiết Trung Ương, thời điểm dùng thuốc tiểu đường sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại bệnh, mức đường huyết và tình trạng bệnh của mỗi người. Không phải tất cả người bị bệnh tiểu đường đều phải dùng thuốc.

Với những người mới bị tiểu đường type 2, HbA1c dưới 7.5%, đường máu khi đói dưới 8 mmol/l, sau ăn dưới 12 mmol/l, không có triệu chứng và biến chứng đáng kể thì chưa nhất thiết phải dùng thuốc ngay. Thay vào đó, người bệnh sẽ phải thay đổi lối sống trước. Sau đó, nếu đường huyết vẫn không giảm về mức cho phép thì bác sĩ sẽ kê đơn thuốc.

Còn những trường hợp bị tiểu đường type 1 hoặc bị tiểu đường type 2 nhưng HbA1c trên 7.5%, đường máu rất cao, có triệu chứng rầm rộ thì sẽ phải tiêm insulin ngay. Sau đó, nếu đường huyết giảm, người bệnh tiểu đường type 2 có thể chuyển sang dùng các thuốc hạ đường huyết dạng uống.

Các loại thuốc tây trị tiểu đường type 1, type 2

Mặc dù cùng gây tăng đường huyết nhưng bệnh tiểu đường type 1 và type 2 có cơ chế bệnh sinh khác nhau. Do vậy, những loại thuốc được sử dụng để điều trị 2 loại tiểu đường này cũng có sự khác nhau.

Thuốc điều trị tiểu đường type 1

Người bệnh tiểu đường typ1 bị thiếu hụt insulin tuyệt đối. Vậy nên thuốc tiêm insulin là luôn là lựa chọn đầu tay và cần duy trì suốt đời. Bên cạnh đó, insulin có thể kết hợp với một số thuốc có tác dụng giảm hấp thu glucose ở ruột, tăng sử dụng glucose ở gan để giúp tăng hiệu quả điều trị.

Tùy vào thời gian tác dụng mà insulin có thể được chia thành nhiều loại khác nhau: tác dụng ngắn, trung bình hay kéo dài. Thông thường người bệnh sẽ phải phối hợp nhiều loại insulin khác nhau để giúp đường huyết có thể ổn định trong cả ngày.

Ngoài dạng tiêm truyền thống, những năm gần đây, các nhà khoa học đã nghiên cứu và bào chế ra insulin dạng hít. Tuy nhiên do dạng này có nhược điểm là tác dụng ngắn, giá cao, không phù hợp với những người có vấn đề về phổi nên không được dùng phổ biến tại Việt Nam.

Xem thêm: Các loại insulin và các lưu ý khi sử dụng

   Insulin là thuốc điều trị bắt buộc với người bệnh tiểu đường type 1.

Insulin là thuốc điều trị bắt buộc với người bệnh tiểu đường type 1.

Thuốc điều trị tiểu đường type 2

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường type 2 là  giảm hoạt động của tuyến tụy, giảm sản xuất insulin, tăng đề kháng insulin. Do vậy, đa số người bệnh tiểu đường type 2 sẽ không phải tiêm insulin ngay như tiểu đường type 1. Tùy vào tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽchỉ định các nhóm thuốc điều trị khác nhau. Dưới đây là các loại thuốc điều trị tiểu đường type 2 thường dùng:

Nhóm Sulfonylurea:  Diamicron, Amaryl

Là nhóm thuốc được sử dụng khá phổ bến và rộng rãi cho người bệnh đái tháo đường typ2. Các thuốc được sử dụng phổ biến trong nhóm này là: gliclazide (Diamicron, Genrx gliclazide, Glyade, Mellihexal, Oziclide), glibenclamide (Daonil, Glimel), glipizide (Melizide, Minidiab), glimepiride (Amaryl, Aylide, Diapride, Glimepiride Sandoz).

Nhóm sulfonylurea kích thích tế bào beta đảo tụy giải phóng insulin, do đó có thể gây hạ đường huyết ở người bệnh không bị tăng đường huyết hay sử dụng khi đói. Bởi vậy, nên sử dụng trước khi ăn 30 phút để giúp ổn định đường huyết sau ăn. Thường khi dùng sẽ bắt đầu từ liều nhỏ và  tăng dần dần liều cho đến khi đạt được liều điều trị hiệu quả và duy trì liều điều trị đó. Tuy nhiên, khi có phản ứng hạ đường huyết thì cần thông báo ngay với bác sĩ để được chỉnh liều phù hợp.

Xem thêm: Những lưu ý khi sử dụng Amaryl

Nhóm Biaguanide: Metformin

Các thuốc thuộc nhóm Biaguanide không kích thích tuyến tụy giải phóng insulin nên không gây hạ đường huyết như nhóm Sulfonylurea. Thuốc có tác dụng hạ đường huyết theo nhiều cơ chế khác nhau như: Ức chế tăng sinh glucose ở gan, tăng nhạy cảm insulin ở tổ chức ngoại vi, tăng sử dụng glucose ở cơ và giảm hấp thu glucose ở ruột. Bên cạnh đó còn có tác dụng ức chế tổng hợp lipid, làm giảm mỡ máu (cholesterol, triglyceride) và gây chán ăn nên tốt cho những người bệnh tiểu đường bị béo phì

Metformin (Glucophage)là thuốc duy nhất trong nhóm Biaguanide được sử dụng. Đặc biệt đây là loại thuốc chỉ định đầu tay trong điều trị ĐTĐ typ2 và đã được chứng minh tính hiệu quả hơn trong điều trị bệnh, giúp phòng ngừa các biến chứng mạch máu và giảm tỉ lệ tử vong ở người bệnh ĐTĐ typ2. Phenformin cũng thuộc nhóm thuốc này. Nhưng do có nhiều tác dụng phụ nguy hiểm nên đã bị cấm sử dụng.

Xem thêm: Cách dùng và tác dụng phụ của Metformin (Glucophage)

   Metformin là thuốc được lựa chọn đầu tiên để điều trị tiểu đường type 2.

Metformin là thuốc được lựa chọn đầu tiên để điều trị tiểu đường type 2.

Nhóm ức chế men alpha – glucosidase: Acarbose (Glucobay)

Đây là nhóm thuốc duy nhất còn được dùng phối hợp với insulin trong điều trị ĐTĐ typ1. Các thuốc thuộc nhóm có tác dụng giảm đường huyết sau ăn do làm chậm hấp thu glucose ở ruột non và được chỉ định uống giữa bữa ăn.

Xem thêm: Thuốc Glucobay (Acarbose) và cách sử dụng đạt hiệu quả cao

Nhóm Thiazolidinediones (TZD): Rosiglitazone, Pioglitazone

Các thuốc nhóm TZD có tác dụng làm tăng nhạy cảm của insulin tại các mô trong cơ thể và giảm rối loạn mỡ máu tương tự như nhóm Biguanide. Nhưng thuốc lại làm tăng tích trữ mỡ dưới da nên thường gây tăng cân cho người bệnh. Mặt khác còn gây giữ nước, do đó cần thận trọng khi sử dụng điều trị cho những người bệnh tim mạch hay viêm gan, men gan tăng cao.

Nhóm Meglitimide: NovoNorm

Nhóm Meglitimide có tác dụng kích thích tế bào beta của đảo tụy tăng sản xuất insulin và xuất hiện tác dụng nhanh, chỉ 30 phút sau khi uống. Do đó nên uống thuốc trước khi ăn 15 – 30 phút, không được uống thuốc nếu không ăn vì sẽ gây hạ đường huyết.

Nhóm ức chế DPP – 4: Sitagliptin (Januvia), Saxagliptin (Onglyza)

Nhóm này không chỉ có tác dụng làm giảm lượng đường trong máu mà còn giúp cải thiện chỉ số HbA1c và không gây hạ đường huyết. Các thuốc thuộc nhóm này có tác dụng ngăn ngừa sự phân hủy của hormon GLP – 1. Đây là hormon được tiết nhiều sau bữa ăn và có tác dụng làm giảm đường huyết, giảm sản xuất glucose ở gan, nhưng lại bị phân hủy rất nhanh bởi enzyme DPP – 4. àm kéo dài thời gian hoạt động của GLP – 1 nên giúp giảm glucose huyết.

Nhóm ức chế SGLT2: Canagliflozin (Invokana), Dapagliflozin (Farxiga)

Đây là một nhóm thuốc mới được sự chấp nhận của FDA trong điều trị ĐTĐ typ2 vào đầu năm 2014. Nhóm này ức chế kênh Na – glucose (SGLT2) có tác dụng tái hấp thu glucose máu ở thận, do đó làm tăng đào thải glucose qua nước tiểu, giảm đường huyết trong cơ thể. Tuy nhiên có thể gây nhiễm trùng đường tiết niệu, âm đạo, nước tiểu do tạo môi trường thuận lợi cho nấm men, vi khuẩn phát triển.

Insulin

Bệnh tiểu đường type 2 sau nhiều năm tuyến tụy sẽ bị mất khả năng sản xuất insulin. Khi này, các nhóm thuốc trên sẽ không còn hiệu quả trong việc kiểm soát đường huyết và người bệnh cần phải tiêm insulin để giúp ổn định đường huyết.

Cụ thể, theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh đái tháo đường của Bộ Y Tế, người bệnh tiểu đường type 2 sẽ phải tiêm insulin khi:

- Phác đồ kết hợp 3 thuốc đường uống không đạt mục tiêu điều trị.

- Phụ nữ mang thai và cho con bú.

- Người bệnh bị suy gan, suy thận, nhiễm trùng, chuẩn bị phẫu thuật....

  Người bệnh tiểu đường type 2 sẽ phải tiêm insulin khi các thuốc uống không hiệu quả. 

Người bệnh tiểu đường type 2 sẽ phải tiêm insulin khi các thuốc uống không hiệu quả.

Uống thuốc tiểu đường có tác dụng phụ gì?

Phần lớn các thuốc tiểu đường Tây Y đều có tác dụng phụ, thường gặp nhất là:

- Rối loạn tiêu hóa (đầy bụng, tiêu chảy…): Tác dụng phụ này thường xuất hiện trong những ngày đầu dùng thuốc sau đó giảm dần. Nếu vẫn còn triệu chứng đầy bụng, tiêu chảy, bác sĩ sẽ giảm liều thuốc, chuyển sang dạng giải phóng kéo dài (MR, XR) hoặc thay đổi thời gian uống thuốc (trước ăn thành sau ăn). Chỉ một số ít trường hợp, người bệnh phải ngưng uống thuốc và chuyển sang loại thuốc khác.

- Dị ứng: Bạn có thể nhận biết tác dụng phụ này qua dấu hiệu xuất hiện ban mẩn ngứa trên da, sưng vùng mắt và mặt. Khi thấy có những dấu hiệu này, bạn cần báo cho bác sĩ để được ngưng thuốc và đổi sang loại thuốc khác.

- Hạ đường huyết: Tất cả các thuốc tiểu đường đều có thể gây hạ đường huyết nếu dùng sai cách. Nhưng với các thuốc nhóm sulfonylurea, tác dụng phụ này sẽ dễ xảy ra hơn do thuốc kích thích tuyến tụy tiết insulin. Để tránh hạ đường huyết, bạn cần dùng thuốc theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc, không nhịn ăn hoặc tập luyện quá gắng sức.

- Giữ nước: tác dụng phụ này thường gặp khi sử dụng rosiglitazone và pioglitazone. Do vậy, người bệnh tiểu đường kèm suy tim sẽ không được sử dụng các loại thuốc này.

- Ảnh hưởng đến gan, thận: Mặc dù ít gặp nhưng đây là tác dụng phụ mà người bệnh tiểu đường phải đặc biệt chú ý. Bởi gan thận là hai cơ quan ảnh hưởng lớn đến việc chuyển hóa và thải trừ các chất trong cơ thể. Nếu gan thận bị ảnh hưởng, hiệu quả điều trị cũng sẽ giảm sút.

Phối hợp thuốc trong điều trị tiểu đường

Theo thời gian khi bệnh tiến triển, các thuốc điều trị sẽ giảm dần hiệu quả điều trị mặc dù đã tăng liều ở mức cao. Khi này, việc sớm kết hợp thêm các nhóm thuốc khác sẽ giúp tăng hiệu quả điều trị, giảm liều sử dụng của các thuốc và hạn chế bớt các tác dụng phụ.

Nguyên tắc phối hợp thuốc trong điều trị tiểu đường là chỉ phối hợp các nhóm thuốc hạ đường huyết theo các cơ chế khác nhau. Ban đầu người bệnh tiểu đường sẽ được phối hợp Metformin cùng 1 thuốc uống nhóm khác (thường gặp nhất là Sulfonylurea và Acarbose). Sau 3 tháng, nếu đường huyết và HbA1c không giảm về mức cho phép, bạn sẽ được phối hợp thêm thuốc uống thứ 3. Trường hợp sau 3 tháng vẫn không đạt mục tiêu điều trị, bác sĩ sẽ chuyển sang tiêm insulin mà không tiếp tục phối hợp 4 loại thuốc.

Hiện nay để giảm số lần uống thuốc cho người bệnh, các nhà khoa học đã bào chế ra các loại thuốc phối hợp, chứa 2 thuốc hạ đường huyết khác nhau. Người bệnh thay vì phải uống 2 thuốc thành 2 lần, giờ đây chỉ cần uống 1 lần nên sẽ ít bị quên thuốc hơn.

    Glucovance là 1 loại thuốc phối hợp Metformin và Glibenclamide (nhóm sulfonamid)

Glucovance là 1 loại thuốc phối hợp Metformin và Glibenclamide (nhóm sulfonamid)

Thuốc tiểu đường uống trước ăn hay sau ăn?

Thời điểm uống thuốc tiểu đường trước ăn hay sau ăn sẽ phụ thuộc vào việc người bệnh đang sử dụng loại thuốc gì. Theo BS Nguyễn Huy Cường, có một số loại thuốc sẽ có chỉ định đặc biệt phải uống trước ăn hoặc sau ăn mới có hiệu quả.

Ví dụ như Acarbose (Glucobay). Thuốc hạ đường huyết bằng cách làm chậm quá trình tiêu hóa tinh bột tại ruột, nên nếu uống sau ăn, khi thức ăn đã bắt đầu được tiêu hóa rồi sẽ không còn hiệu quả. Loại thuốc này cần phải uống trước ăn hoặc cùng với những miếng ăn đầu tiên. Hay như nhóm Glinides, thuốc có tác dụng kích thích tuyến tụy tiết insulin. Thời gian có tác dụng của thuốc khá ngắn, nên cần uống trước ăn.

Với các loại thuốc khác, nếu bác sĩ không dặn uống trước ăn hoặc sau ăn thì người bệnh tiểu đường có thể uống sau ăn. Cách uống này vẫn đảm bảo hiệu quả hạ đường huyết mà còn giúp hạn chế tác dụng phụ trên đường tiêu hóa.

Loại thuốc nào chữa tiểu đường hiệu quả nhất?

Cho đến thời điểm hiện tại, Metformin (Glucophage) và Insulin vẫn được nhiều thầy thuốc coi đánh giá là 2 thuốc điều trị tiểu đường hiệu quả nhất. Mặc dù ra đời đã lâu nhưng cả 2 thuốc đều hạ đường huyết rất tốt lại an toàn và có thể sử dụng cho hầu hết người bệnh.

Tuy nhiên, để đánh giá một thuốc có hiệu quả hay không còn phụ thuộc vào từng người bệnh. Bởi có những thuốc tác dụng tốt với người bệnh này nhưng lại không hiệu quả với người bệnh khác. Người bệnh không nên dùng đơn thuốc của người khác để áp dụng cho mình. Nếu muốn chuyển sang loại thuốc khác, hãy thảo luận với bác sĩ để biết loại thuốc đó có thực sự phù hợp với mình không.

Một số thuốc chữa bệnh tiểu đường mới nhất hiện nay

Bệnh tiểu đường vẫn có xu hướng gia tăng. Vì vậy, các nhà khoa học vẫn không ngừng tìm kiếm thêm các loại thuốc điều trị mới. Trong 10 năm trở lại đây, có 6 thuốc điều trị tiểu đường mới đã được Cục quản lý Dược phẩm Hoa Kỳ cấp phép là Alogliptin, Invokana, Farxiga, Tanzeum, Jardiance và Afrezza.

Mỗi loại thuốc này đều có những điểm mạnh riêng. Ví dụ như Alogliptin không gây tăng cân và có thể sử dụng cho bệnh nhân suy thận nặng. Tuy nhiên, do giá cao và thời gian ra đời chưa lâu nên các thuốc này vẫn chưa được sử dụng phổ biến ở nước ta.

Xem thêm: 6 loại thuốc mới đột phá trong điều trị tiểu đường

Có thuốc nào điều trị dứt điểm bệnh tiểu đường không?

Đến nay chưa có loại thuốc nào điều trị dứt điểm được bệnh tiểu đường. Các phương pháp điều trị mới như cấy ghép tuyến tụy hay dùng tế bào gốc cũng chưa được chứng minh chắc chắn sẽ chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh này.

Tuy nhiên, với những tiến bộ trong công nghệ bào chế thuốc hiện tại, càng ngày càng có nhiều người bệnh tiểu đường điều trị tốt có thể sinh hoạt và làm việc giống như người bình thường. Điều này mở ra nhiều hy vọng về một phương pháp có thể chữa khỏi tiểu đường trong tương lai.

  Dù chưa có thuốc chữa khỏi tiểu đường nhưng bạn vẫn có thể sống khỏe nếu điều trị tốt. 

Dù chưa có thuốc chữa khỏi tiểu đường nhưng bạn vẫn có thể sống khỏe nếu điều trị tốt.

Bệnh tiểu đường có phải uống thuốc suốt đời không?

Đa số bệnh nhân bị tiểu đường phải uống thuốc suốt đời. Tuy nhiên, nếu điều trị tốt, người bệnh có thể được giảm liều, thậm chí tạm ngưng sử dụng thuốc trong 1 thời gian.

Ví dụ, với những người mới phát hiện mắc tiểu đường, đang chỉ dùng ½ - 1 viên thuốc mỗi ngày, nếu thường xuyên bị hạ đường huyết thì bác sĩ có thể cho tạm ngưng dùng thuốc để theo dõi. Trong thời gian theo dõi, người bệnh sẽ cần chú ý đến chế độ ăn và tập luyện để giữ đường huyết ổn định.

Tuy nhiên với những người đang uống nhiều loại thuốc hay uống với liều cao, việc bỏ thuốc rất nguy hiểm, dễ gây nhiễm toan ceton hay biến chứng trên tim, mắt, thận thần kinh. Trường hợp này, người bệnh muốn giảm liều thì phải đến bác sĩ. Bác sĩ sẽ cân nhắc giảm liều từ từ để giảm nguy cơ biến chứng.

Xem thêm: Có phải bệnh tiểu đường không nên uống thuốc cả đời? Các trường hợp được tạm ngưng dùng thuốc

Mua thuốc tiểu đường ở đâu?

Hiện nay các thuốc tiểu đường đều được bày bán rộng rãi ở khắp các nhà thuốc bệnh viện hay khu dân cư. Do đó, sau khi có đơn của bác sĩ, người bệnh có thể trực tiếp lấy thuốc tại bệnh viện hoặc ra bất cứ hiệu thuốc nào gần khu vực mình sinh sống để mua.

Làm sao để hạn chế tác hại của các thuốc Tây trị tiểu đường?

Mặc dù có tác dụng hạ đường huyết nhanh nhưng việc sử dụng thuốc Tây vẫn tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ khi dùng lâu dài. Để hạn chế điều này và tăng hiệu quả điều trị , nhiều chuyên gia khuyến khích sử dụng thêm những giải pháp hỗ trợ từ thảo dược.

Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, việc bổ sung các thảo dược truyền thống như Câu kỷ tử, Mạch môn, Hoài sơn kết hợp với chất chống oxy hóa lý tưởng là Alpha lipoic acid sẽ giúp cân bằng các rối loạn chuyển hóa đường - chất béo - chất đạm, nhờ đó vừa giúp ổn định đường huyết lâu dài vừa giúp ngăn chặn biến chứng của bệnh tiểu đường một cách hữu hiệu.

Tại Việt Nam, bạn có thể tìm thấy các thành phần kể trên trong Tpcn Hộ Tạng Đường. Đây là sản phẩm hỗ trợ đã được Bộ Y Tế cấp phép và được nhiều người bệnh sử dụng hiệu quả. Bạn có thể xem chia sẻ của người bệnh về sản phẩm này qua video dưới đây:


Chia sẻ của người bệnh tiểu đường về Hộ Tạng Đường

Xem thêm: TPCN Hộ Tạng Đường và những lợi ích cho người bệnh tiểu đường

Trên đây là tất cả các thông tin cần biết về thuốc điều trị tiểu đường type 1, type 2. Hy vọng sẽ giúp bạn an tâm hơn trên hành trình kiểm soát căn bệnh này. Nếu cần tư vấn thêm về cách sử dụng các loại thuốc này, hãy gọi cho các dược sĩ của bienchungtieuduong qua số 0962 326 300.

 Ds. Minh Phương

Trích nguồn: https://www.diabetesaustralia.com.au

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

avatar

Riam (05/06/2016 - 04:11)

Diamicron thuoc nhóm Sulfornyrea sao ?

avatar

Dược sỹ tư vấn :

Chào bạn, Đúng là Diamicron thuộc nhóm Sulfonylurea - nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị tiểu đường. Thuốc có tác dụng giảm đường huyết ở người bị tăng đường huyết, gây hạ đường huyết ở người đường huyết bình thường hay sử dụng khi đói. Bởi vậy, nên sử dụng trước bữa ăn 30p để giúp ổn định đường huyết sau khi ăn, Thường khi dùng sẽ bắt đầu liều nhỏ và tăng dần liều cho đến khi đạt được liều điều trị hiệu quả và duy trì liều điều trị đó. Nếu có phản ứng hạ đường huyết thì cần thông báo với bác sĩ để được chỉnh liều phù hợp. Thân ái.